พรชัยแอร์ จำหน่ายแอร์บ้าน แอร์แขวน แอร์โรงงาน แอร์สี่ทิศทาง แอร์โซล่าเซลล์ ราคาปลีก-ส่ง

บทความ

การระเบิดของแอร์

07-11-2558 13:35:06น.
การระเบิดของแอร์

การระเบิดของแอร์ (Explosion)  คือ ปฏิกิริยาทางเคมีที่ปลดปล่อยพลังงานออกมาโดยฉับพลัน พลังงานที่ปล่อยออกมานั้นจุอยู่ในรูปของคลื่นกระแทกที่มีความเร็วสูง รวมกับ ความร้อนสูงทำให้เกิดอำนาจในการผลักดันและทำให้เกิดจากกาขยายตัวของสารอย่างกะทันหัน  การระเบดนี้ยังอาจจจะเกิดจากการเผาไหม้อย่างรวดเร็วได้อีกด้วย  และเมื่อเกิดการระเบิดขึ้นแรงอัดจากการระเบิดจะรุนแรงและแผ่นกระจายออกไป  บริเวณโดยรอบจุดเกิดเหตุในระยะเวลาอันสั้น ทำให้เกิดการทำลายทั้งชีวิตและทรัพย์สินในบริเวณน้้นเป็นจำนวนมาก  และภายหลังการระเบิดมักจะเกิดเพลิงไหม้ตามมา  หากมีเชื้อเพลิงอยู่ในบริเวณนั้น

การระเบิดของแอร์

ในกรณ๊ของการระเบิดที่เกิดในแอร์นั้นรูปแบบการระเบิดที่เกิดขึ้นในแอร์  จะเกิดจากการขยายตัวอย่างรวดเร็วของแรงดันภายในพื้นที่จำกัดทำให้เกิดเป็นการระเบิดออกมานั่นเอง  เนื่องจากในระบบแอร์และในการติดตั้งแอร์ มีเรื่องของแรงดันเข้ามาเกี่ยวข้องอยู่อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้  เพราะในการทำความเย็นของแอร์นั้นจำเป็นต้องอาศัยสารทำความเย็น (Refrigerant)  บรรจุเข้าไปเพื่อให้มันหมุนเวียนอยู่ในระบบ  และสารทำความเย็นที่ถูกบรรจุเข้าไปนั้นก็ต้องมีความดันสูงกว่าบรรยากาศหลายร้อยเท่า  ตลอดจนการติดตั้งและซ่อมบำรุงแอร์ ก็จำเป็นต้องใ้แรงดันของไนโตรเจนมาช่วยในการล้างระบบหรือตรวจหารอยรั่วด้วยเช่นกัน  และนอกจากแรงดันของสารทำความเย็นกับแรงดันของไนโตรเจนแล้ว  ในงานติดตั้แอร์บางครั้งก็ต้องใช้การเชื่อมท่อด้วยชุดเื่อมแก๊สที่มีเชื้อเพลิงเป็นแก๊สอะเซทีลีน (Acetylene) C2H2 หรืออาจเป็นแก๊สหุงต้ม LPG ร่วมกัน ถังออกซิเจนอีกด้วย  ซึ่งที่กล่าวมาทั้งหมดนั้น จะเห็นได้ว่ามีองค์ประกอบครบถ้วนที่จะเกิดการระเบิด  สารเคมีและแรงดันที่มีใช้ล้วนมีส่วนสนับสนุนให้เกิดการระเบิดได้ทุกเวลาหากปฏิบัติงานด้วยความประมาท หรือรู้เท่าไม่ถึงการณ์
     สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้เกิดแอร์ระเบิดนั้นเกิดได้จากหลายๆ ปัจจัย  แต่จากอดีตจนถึงปัจจุบันสาเหตุหลักๆ ที่แอร์ระเบิดหรือเกิดระเบิดขึ้นในงานที่เกี่ยวกับระบบแอร์หลักๆ ก็จะเป็นกรณีดังต่อไปนี้
     1.  ใช้เปลวเชื่อมแก๊สให้ความร้อนกับท่อแอร์ทั้งที่ยังมีแรงดันในระบบ
     กรณีนี้เกิดขึ้นเมื่อช่างปฏิบัติงานประมาทเลินเล่อขาดความรอบคอบในระหว่างปฏิบัติงานทำการนำเอาเปลวไฟจากหัวเชื่อมแก๊สไปใช้ความร้อนกับท่อทองแดงที่เป็นท่อน้ำยาในะบบแอร์  เพื่อถอดท่อแอร์ที่เชื่อต่อกันอยู่ออก หรือเพื่อทำการเชื่อมอุดรอยรั่วของท่อโดยที่ไม่ได้ทำการปล่อยแรงดันน้ำยาออกจากระบบให้หมดเสียก่อน  เมื่อให้ความร้อนกับท่อจึงทำให้แรงดันน้ำยาในระบบขยายตัวมากขึ้นกว่าเดิมหลายเท่าตัว  เกิดเป็นแรงดันที่สูงขึ้นมาก  จนในที่สุดก็ระเบิดออกมานั่นเอง

     2. วางถังบรรจุสารทำความเย็นหรือถังน้ำยาตากแดดเป็นเวลานานๆ
     ในประเทศไทยสารทำความเย็นที่ใช้อยู่ทั่วไปในแอร์บ้านมีอยู่หลักๆ 3 ชนิด  ได้แก่ R-22, R410 และ  R-32  ซึ่งที่ระดับอุณหภูมิห้องโดยเฉลี่ยแล้วสารทำความเย็นเหล่านี้จะมีแรงดันที่
     R- 22     =  150 PSIG
     R- 410a  =  250 PSIG
     R- 32     =   290 PSIG
     ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่สารทำความเย็นที่กล่าวมา 3 ชนิดนี้เท่าั้นแต่ยังรวมไปถึงสารทำความเย็นชนิดต่างๆ ที่มีใช้กันอยู่ในงานระบบทำความเย็นอื่นๆ ล้วนมีความเสี่ยงสูงหากจัดเก็บไว้ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม  โดยเฉพาะการวางถังบรรจุสารทำความเย็นเหล่านี้ไว้กลางแจ้งตากแดดร้อนๆ เป็นเวลาต่อเนื่องกันนานๆ ทำให้เกิดความร้อนสะสม ส่งผลให้สารทำความเย็นในถังมีอุณหภูมิเพิ่มสูงขึ้นเกิดการาขยายตัวตามอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้น และทำให้แรงดันสารทำความเย็นภายในถังสูงขึ้นตามไปด้วย  ซึ่งหากถังใบนั้นมีปริมาณสารทำความเย็นอยู่ในภายในมากพอ การขยายตัวที่เกิดขึ้นต่อเนื่องก็อาจทำให้ถังมันระเบิดออกมาได้เหมือนกัน

     3. การอัดแรงดันอ๊อกซิเจนเข้าไปในระบบแอร์
     ในการตรวจสอบรอยรั่วของท่อแอร์ จำเป็นต้องใช้วิธีการอัดแรงดันเข้าไปในระบบ  ซึ่งที่ถูกต้องน้้นจะต้องเป็นแรงดันของไนโตรเจน  เพราะไนโตรเจนอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่าก๊าซเฉื่อยไม่ไวต่อการทำปฏิกิริยาและไม่ช่วยในการลุมไหม้ของไฟ อีกทั้งมีราคาที่อยู่ในระดับที่รับได้จึงเป็นแก๊สที่เหมาะสมที่สุด  ที่จะนำมาใช้ทำการอัดเข้าไปในระบบเพื่อตรวจสอบหารอยรั่ว แต่ในบางครั้งการออกไปปฏิบัติหน้างานจริง ก็ไม่สะดวกที่จะนำถังไนโตรเจนขึ้นไปถึงตรงบริเวณที่ทำงาน  ซึ่งก็อาจจะใช้แรงดันสารทำความเย็นจากถังที่มีขนาดเล็กกว่า  เพื่ออัดเข้าไปทดสอบหารอยรั่วในระบบได้  แต่ด้วยความที่สารทำความเย็นที่ราคาแพงกว่าการใช้แรงดันของสารทำความเย็นอัดเข้าไปเพื่อหารอยรั่วแล้วต้องปล่อยทิ้งจะทำให้มีต้นทุนที่สูงขึ้น  ซึ่งประกอบกับในการออกให้บริการหน้างานนั้นชุดเชื่อมแก๊สขนาดพกพาเป็นสิ่งที่มักจะพกพาติดออกมาด้วยเสมอ  ช่างบางรายไม่ได้พกไนโนโตรเจนออกมา  แต่ก็ต้องการลดต้นทุนไม่อยากใช้สารทำความเย็นมาทำการหารอยรั่ว  เห็นถังอ๊อกซิเจนของชุดเชื่อมแก๊สที่มีมาด้วย ก็ทำการใช้ถึงออกซิเจนที่อยู่ในชุดเชื่อมแก๊สขนาดเล็ก มาอัดเข้าไปในระบบ  ซึ่งการอัดแรงดันออกซิเจนเข้าไปนั้นก็คือสาเหตุของหายนะที่จะตามมานั้นเอง
     เพราะโดยปกตินั้นแม้อ๊อกซิเจนไม่มีคุณสมบัติเป็นสารติดไฟได้โดยตรง  แต่อ๊อกซิเจนมีคุณสมบัติช่วยให้การลุกไหม้ ให้เกิดขึ้นได้ดีมากขึ้นยิ่งความบริสุทธิ์ของอ๊อกซิเจนสูงเท่าไรไฟก็ยิ่งลุกไหม้ได้ดีมากขึ้น  และอ๊อกซิเจนที่ใช้ในงานเชื่อมโลหะก็มีความบริสุทธิ์ที่สูกว่า 90% เมื่อมันถูดอัดเข้าไปในระบบท่อแอร์ก็จะเข้าไปผสมกับน้ำมันหล่อลื่นที่มีอยู่ในระบบกลายเป็นส่วนผสมของความหายนะทันที  และเมื่อมีการเชื่อมท่อแอร์อีกครั้งเพื่ออุดรอยรั่วที่เจออ๊อกซิเจนที่เข้าไปผสมกับน้ำมันที่ยังติดค้างอยู่ในท่อ ก็พร้อมจะระเบิดขึ้นอย่างรุนแรงทันที  แต่ในบางครั้งอ๊อกซิเจนบริสุทธิ์ ก็อาจจะผสมและทำปฏิกิริยากับน้ำมันหล่อลื่นในระบบแอร์  จนสามารถระเบิดขึ่้นได้ทันที  โดยที่ไม่ต้องใช้ประกายไฟเข้ามาช่วยเลย  เพราะด้วยความที่อ๊อกซิเจนบริสุทธิ์ไวต่อการทำปฏิกิริยามาก  การใช้งานจึงมีข้อห้ามอีกอย่างที่ต้องจำไว้เสมอ  คือห้ามใช้น้ำมันหล่อลื่นกับชุดวาล์วหรือข้อต่อของถังอ๊อกซิเจนอย่างเด็ดขาด
     ดังนั้นผู้ประกอบการร้านแอร์รวมไปถึงช่างที่มีความชำนาญต้องอบรมและเน้นย้ำช่างที่ยังอ่อนประสบการณ์ตลอดจนเด็กฝึกงานที่ออกไปทำงานจริง ได้รู้ในกฏความปลอดภัย และจำไว้เสมอว่า "ห้ามนำอ๊อกซิเจนสำหรับงานเชื่อมโลหะไปใช้ในกรณีอื่นที่นอกเหนือไปจากการใช้เชื่อมโลหะเด็ดขาด" 

     4. การถ่ายแรงดันลงในภาชนะที่ไม่เหมาะสม
     แรงดันไนโตรเจนเป็นแรงดันที่เหมาะสมที่สุดในการอัดเข้าไปในระบบท่อแอร์  เพื่อทำการทดสอบหารอยรั่ว แต่การออกไปให้บริการหน้างานจริงนั้นถังบรรจุไนโตรโจนซึ่งมีขนาดใหญ่และน้ำหนักมาก  ทำให้เกิดความไม่สะดวกในการนำพาออกไปให้งานถึงหน้างานจริง  ข่างบางรายก็ไม่อยากใช้สารทำความเย็นที่มีราคาแพงกว่า มาอัดไปในระบบเพื่อหารอยรั่วและก็ไม่ให้แรงดันอ๊อกซิเจนอัดเข้าไปเพราะรู้ว่าอันตราย  จึงเลือกใช้ไนโตรเจนตามวิธีที่ถูกต้อง  แต่ตามที่บอกไปข้างต้นว่าถังไนโตรเจนพกพาออกไปไม่สะดวก  แต่ด้วยความที่ว่าถังน้ำยาแอร์นั้นเป็นภาชนะที่พกพาออกไปง่ายกว่า  และถังน้ำยาเป็นของที่หาได้ง่ายในร้านแอร์  จึงใช้วิธีการถ่ายแรงดันไนโตรเจนรแบ่งใส่ถังน้ำยาด้วยตัวเอง  แต่ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์จึงทำให้เกิดความหายนะขึ้นตามมาได้อีกเหมือนกัน  ที่เป็นเช่นนี้เพราะแรงดันที่มีในถึงไนโตรเจนนั้นตามมาตรฐานแล้วจะถูกอัดมาให้จากโรงงานบรรจุก๊าซ  อยู่ในระดับที่สูงขึ้น 2000 - 3000 PSI  ซึ่งในการต่อแรงดันไนโตรเจนออกมาใช้งานจะต้องผ่านวาล์ควบคุม Regulator แต่การถ่ายไนโตรเจนมาสู่ถังบรรจุสารทำความเย็นหรือถังน้ำยา  หากรู้เท่าไม่ถึงการณ์ไม่มีการควบคุมแรงดันให้เหมาะสม ก็มีผลทำให้ถังน้ำยาเกิดระเบิดได้  เพราะถังน้ำยาแอร์ที่ใช้ถูกออกแบบให้รองรับกับแรงดันของสารทำความเย็นเท่านั้น  โดยทำขึ้นเพื่อรองรับแรงดันในระดับหลักร้อย PSI  แต่ถ้าหากนำไปใช้แบ่งบรรจุไนโตรเจนโดยไม่มีการปรับแต่งแรงดันให้เหมาะสม  เติมเข้าไปเรื่อยๆ โดยที่ไม่ควบคุมเมื่อถังน้ำยารับแรงดันไม่ไหวก็จะระเบิดได้ในที่สุด

ในการปฏิบัติงานติดตั้งและซ่อมบำรุงเครื่องปรับอากาศหรือแอร์ ผู้ปฏิบัติงานจะต้องมีความรู้และความเข้าใจอย่างถูกต้องและจะต้องไม่ประมาท  ตระหนักถึงเรื่องความปลอดภัยอยู่เสมอ  หลีกเลี่ยงการกระทำที่มีความเสี่ยงต่อการก่อให้เกิดอุบัติเหตุให้ได้มากที่สุดรวมทั้งใส่ใจต่อป้ายข้อห้ามและคำเตือนที่แสดงอยู่  และปฏิบัติตามข้อบังคับที่มีอย่างเคร่งครัด  เพื่อเป็นการป้องกัน  และลดอุบัติเหตุที่อาจจะเกิดขึ้นในระหว่างปฏิบัติงาน ตามคำกล่าวที่ว่า "ปลอดภัยไว้ก่อน"